De OV chip kaart is een voorbeeld van ondeskundige automatisering:
Vergelijk het met de bediening van een garagedeur m.b.v. een enkele drukkop: is de deur dicht dan zal hij open gaan zodra op de knop gedrukt wordt en dicht gaan indien de deur openstond. Dit is ook de bedoeling en dus lijkt dit simpel ontwerp in de praktijk ook probleemloos te moeten kunnen werken.
Maar wat nu als we denken dat op deze wijze de deur ook op afstand (en dus "automatisch") zo bediend kan worden?
Dan is namelijk niet meer bekend of deur open dan wel dicht was op het moment dat we op de knop drukte en weten we dus niet wat de reactie zal zijn? De kans dat de deur al open stond op het moment dat wij hem dicht wilden doen is praktisch even groot dan dat hij (zoals wij bedoelden) nog dicht was. Resultaat: een foutenkans van 50%!!
Dat nu is precies zo het geval in- en uitchecken: er is rekening gehouden met onze “oplettendheid”,
zolang wij voldoende tijd en aandacht hebben gaat het prima.
Op het inchecken volgt namelijk het bericht (op het paalschermpje): “goede reis” en de actie uitchecken wordt gevolgd door de melding: “kosten...”.
Zolang de volgorde van acties niet verstoord wordt kan het proces foutloos werken, maar zodra iets fout gaat, gaat ook alles fout. Het overkwam mij, na ingecheckt te zijn in A, dat ik bij aankomst in B niet uit kon checken. Achteraf bleek dat de OV-kaart de boodschap gemist had, d.w.z. ik te haastig was om de meldingsreactie op het schermpje te kunnen waarnemen (geluids informatie zou wellicht sneller en efficienter kunnen zijn en noodzakelijk voor blinden). Na mijn bezoek aan B dacht ik weer in te kunnen checken maar wat bleek: “uw kosten zijn ..” verscheen op het schermpje, dus uren later dan bedoeld werd uitgecheckt en inchecken bleek onmogelijk, ook niet uitchecken in A: het automatisch systeem zat in de knoop!
Toch is deze automatisering zeer eenvoudig foutloos te laten verlopen en wel door meer exact te denken. Reeds eind vorige eeuw gaf Boole aan hoe dat mogelijk werd!
In de digitale logica (Boole algebra) worden in- en uitchecken als twee verschillende acties gezien.
Door het systeem te voorzien van 2 variabelen ontstaan er 4 (2 tot macht 2) mogelijkheden en door daar dan rekening mee te houden kan een probleemloze automatisering ontstaan.
Keren we terug naar het garagedeur voorbeeld dan zien we ook hier 4 situaties 2 goede en 2 foutieve.
gijssie81 vrijdag 9 sep 2011, 19:53
Leuk, dat theoretische framework, maar als je denkt dat je hiermee echte automatiserings-problemen kunt oplossen, dan heb je nog een lange weg af te leggen.... In het echt heb je namelijk te maken met vele vele mogelijke verstoringen, zoals weigerachtige hardware, vertragingen in het netwerk, onjuist gebruik door consumenten, etc. Om nog maar te zwijgen van beveiligings-issues, database-access en andere 'randzaken'.
Het probleem in de ICT-falen van de overheid ligt echt niet (alleen) bij de overheid. Het is gewoon verdomd complexe materie, die op enorme schaal moet worden toegepast. Vergelijk het eens met grote multinationals als Philips of Shell. Ook daar hebben ze vaak problemen met de automatisering, alleen komen die niet zo uitgebreid in het nieuws omdat dit bedrijfsgeheimen zijn. En dan hebben we het over bedrijven met een paar honderduizend werknemers. De overheid moet een systeem uitrollen wat door zo'n 10 miljoen gebruikers wordt gebruikt. Dat is een schaalvergroting van een factor 100 (minstens), en zoals iedere student met een ict-gerelateerde achtergrond weet, is schaalvergroting niet iets triviaals om op te lossen, omdat er zo ongelooflijk veel extra problemen om de hoek komen kijken, die niet (allemaal) van te voren te voorzien zijn...
Ik zeg niet dat er allemaal niets aan te doen is. Het is alleen wel erg makkelijk om af te geven op een overheid dat z'n best doet om met de tijd mee te gaan. Want laten we eerlijk wezen: het systeem met de strippenkaart is ook niet meer van deze tijd (en bovendien minstens zo fraude-gevoelig als de ov-chipkaart).