'Woekerpolis-compensatie een lachertje'

Vanaf de jaren 90 verkopen verzekeringsmaatschappijen beleggingsverzekeringen. Deze polissen worden vooral verkocht in combinatie met een hypotheek of zijn bedoeld om (aanvullend) pensioen op te bouwen. De premie wordt belegd, en aan het eind van de looptijd kun je –afhankelijk van de beleggingsresultaten- een kapitaal vergaren. Daarbij loop je natuurlijk wel het risico dat de aandelenkoersen onderuit gaan. In totaal zijn circa 7 miljoen van dergelijke producten verkocht.

Torenhoge, verborgen kosten
In de loop van 2006 komt de waarheid over deze polissen naar boven. Wat blijkt? Van de premie die mensen betalen, wordt een groot deel niet belegd, maar gaat op aan kosten. Dat zijn onder andere “eerste” kosten van de verzekeringsmaatschappij (kosten voor het ontwikkelen, op de markt brengen en verkopen van het product), doorlopende kosten van verzekeringsmaatschappij, kosten voor de bemiddeling van de tussenpersoon en beleggingskosten. Zo ging van de jaarpremie van € 2120 van mevrouw. D. maar liefst € 997 op aan kosten. 47% van de inleg wordt niet belegd maar gaat linea recta naar de verzekeringsmaatschappij. Die kosten zijn in de eerste jaren het hoogst, maar inhoudingen van 30-50% van de premie over de gehele looptijd blijken heel gebruikelijk te zijn. De verontwaardiging is groot.

De Wabeke-norm
Maar er komt een oplossing voor de gedupeerden. De Ombudsman Financiële Dienstverlening van het Kifid (destijds) J. W. Wabeke stelt in 2008 een maximale kostennorm op voor de beleggingsverzekeringen. Meer informatie vindt u hier en hier. Hij adviseert dat maximaal 3,5 % van de opgebouwde waarde van de beleggingspolis jaarlijks aan kosten mag worden ingehouden. Als er meer aan kosten wordt ingehouden, dan moeten die meerkosten worden gecompenseerd.

St. Verliespolis en St. Woekerpolisclaim
De Stichting Verliespolis en Stichting Woekerpolisclaim werpen zich op als belangenbehartigers van de gedupeerden. Deze stichtingen sluiten akkoorden –met als basis de Wabeke-norm- met de grote verzekeringsmaatschappijen waarin afspraken worden gemaakt over terugbetaling van teveel betaalde kosten aan gedupeerde klanten. Daarmee is de kous af. Of toch niet?

Compensatieregeling veel te mager
Onlangs hebben de eerste verzekeringsmaatschappijen hun klanten bericht gestuurd over de compensatie die zij aan het eind van de looptijd van de beleggingsverzekering zullen ontvangen. Kapé Breukelaar is onafhankelijk financieel adviseur en tevens voorzitter van de Vereniging Onafhankelijke Financieel Planners. Hij rekende enkele van deze voorstellen (van Delta Lloyd en Generali) door en daaruit blijkt dat de compensatieregeling veel te mager is. Kosteninhoudingen tot 1/3 van de inleg kunnen namelijk nog steeds. Daarboven vindt pas compensatie plaats aan het eind van de looptijd. Die hoge kosten –de woekerkosten- blijf je dus al die jaren doorbetalen. De compensatie is “een sigaar uit eigen doos” aldus Kapé Breukelaar. Ook Kees Boonstra, financieel adviseur in Sassenheim, concludeert in Kassa dat de compensatieregeling onvoldoende is.  

Overstappen vaak betere keus
Boonstra stelt dat veel gedupeerden beter af zijn door hun woekerpolis te beëindigen. Breukelaar komt tot hetzelfde oordeel. Iedereen die de afgelopen 10 tot 15 jaar met zo’n verzekering is begonnen kan beter op zoek gaan naar een andere polis. “Want door te kiezen voor een goedkoper alternatief zal het eindkapitaal tientallen procenten hoger uitkomen, dan wanneer de woekerpolis wordt uitgediend,” aldus Breukelaar. Daarbij heb je wel deskundige advies nodig, want verzekeringsmaatschappijen hebben het allemaal zo ingewikkeld gemaakt, dat je daar zelf niet uitkomt.

Deskundig advies
En bij wie moet je zijn voor advies? Verzekeringsmaatschappijen wijzen op het belang van overleg met je tussenpersoon. Maar ja, dat is nu net vaak degene die je destijds de woekerpolis heeft verkocht….
Als je er zeker van wil zijn dat in jouw belang wordt geadviseerd, dan moet je naar een adviseur die op basis van een uurtarief werkt. En niet op basis van provisie! Adviseurs die op uurtarief werken, kom je wel steeds meer tegen, maar het is nog steeds een minderheid. Bovendien moeten consumenten wennen aan het feit dat ze een rekening krijgen voor advies. Natuurlijk betaalden ze die adviseur eerder al dubbel en dwars, maar dan was dat niet duidelijk….
In ieder geval is het verstandig om zelf een aantal gegevens te verzamelen en op te vragen over je woekerpolis. Want als je de afweging moet maken om de polis voort te zetten en de compensatie –aan het eind van de looptijd – te ontvangen of de polis nu te beeïndigen, dan heb je deze gegevens in ieder geval nodig.
Dat zijn:
-de huidige waarde van de polis
-de afkoopwaarde van de polis
-de offerte voor een alternatief product, bijvoorbeeld een bankspaarproduct in combinatie met een losse overlijdensrisicoverzekering.
Samen met een deskundige kun je dan tot een besluit komen.

Reacties uit verzekeringsland
Kassa vroeg uiteraard de verzekeringsmaatschappijen Delta Lloyd en Generali en het Verbond van Verzekeraars een reactie op onze stelling:
- dat de compensatieregeling te mager is;
- dat gedupeerden actief door de verzekeringsmaatschappijen moeten worden ingelicht over het eventueel overstappen naar een ander product.

De reacties van beide verzekeraars vindt u hier: Delta Lloyd en Generali. De reactie van het Verbond van Verzekeraars vindt u hier. 

Beide verzekeraars stellen dat de compensatiebedragen volgens de compensatieregeling zijn berekend. En ze zijn het niet met Kassa eens dat de compensatie veel te laag is. Wel wordt in de reacties van de verzekeraars en het Verbond van Verzekeraars het belang van regelmatig advies en/of overleg tussen de klant en tussenpersoon benadrukt. Maar dat initiatief wordt helemaal bij de klant gelegd!

Waarom lichten verzekeraars hun klanten niet actief in over de mogelijkheden tot overstap naar een goedkoper product? Dat hadden ze toch ook gelijk kunnen doen met het compensatievoorstel? Verzekeraars moeten ook terdege beseffen dat veel klanten nu juist helemaal geen vertrouwen meer hebben in die tussenpersoon, want die heeft ze destijds ook die woekerpolis verkocht!

Reacties van de Stichtingen
De Stichtingen Verliespolis en Woekerpolisclaim hebben wij een reactie gevraagd. Zij onderschrijven niet de conclusie dat de compensatieregeling ontoereikend is. Zij stellen dat zij een collectieve regeling tot stand hebben gebracht, die gedupeerden altijd de mogelijkheid biedt om individueel in actie te komen. Daarnaast zijn beide stichtingen het eens met Kassa dat verzekeringsmaatschappijen zich veel actiever naar klanten moeten op stellen. En de overstap naar goedkopere producten veel beter moeten faciliteren. Klik hier voor de reactie van Stichting Verliespolis en Stichting Woekerpolisclaim.
Maar dat had toch allemaal al goed geregeld moeten zijn? Er is voor beide stichtingen – die de belangen van consumenten behartigen- nog veel werk aan de winkel.

Politiek
Ewout Irrgang is kamerlid voor de SP. Hij stelt dat partijen het niet goed opgelost hebben en ziet in deze uitzending van Kassa aanleiding om de minister van Financiën Jan Kees de Jager kamervragen voor te leggen over de slechte compensatieregeling. Zo wil hij onder andere dat de minister verzekeringsmaatschappijen dwingt om hun klanten beter voor te lichten over alternatieve, goedkopere producten. Ook vraagt hij zich af of verzekeraars nog steeds niet weten op welke wijze ze de klant centraal moeten stellen. Elly Blanksma is tweede kamerlid voor het CDA. Zij onderschrijft dat verzekeraars veel transparanter moeten zijn richting hun klanten. Vragen van de leden Irrgang (SP) en Blanksma (CDA) aan de minister van Financiën:

1. Wat is uw reactie op de uitzending van Kassa van 30 oktober 2010 over woekerpolissen?

2. Heeft u redenen om aan te nemen dat de in de uitzending geschetste voorbeelden onjuist zijn waarbij twee polishouders beter af zijn door over te stappen naar een andere verzekering om dat dit uiteindelijk voordeliger is dan de compensatie aan het einde van de looptijd van hun huidige verzekering?

3. Zijn deze twee voorbeelden volgens u representatief voor houders van woekerpolissen of heeft u redenen om aan te nemen dat deze voorbeelden niet representatief zijn?

Ik heb kennis genomen van de uitzending, maar vind het wenselijk om gepaste afstand te bewaren en heb er dan ook geen inhoudelijke reactie op.

Ik heb geen redenen aan te nemen dat de in de uitzending geschetste voorbeelden onjuist zijn. Ik kan niet beoordelen of deze voorbeelden representatief zijn.

Ik denk overigens dat het zinvol is onderscheid te maken tussen de bedoeling van de compensatie, namelijk om te compenseren voor te hoge kosten in producten verkocht in het verleden en het vraagstuk of het voor individuele consumenten beter kan zijn om over te stappen naar een ander financieel product. Dit laatste vraagstuk kan door wijzigingen in de (persoonlijke) omstandigheden bij elk financieel product aan de orde zijn, ook als de kosten niet te hoog waren. Het lijkt mij verstandig als consumenten zich over deze laatste vraag laten adviseren.

4. Bent u het met ons eens dat de klant centraal stellen door verzekeraars in dit geval met zich meebrengt dat een verzekeraar er zijn klanten op wijst dat ze beter af zijn zonder compensatie maar met een ander goedkoper product bijvoorbeeld in de vorm van banksparen?

Ik denk niet dat een verzekeraar die de klant centraal stelt, tegen zijn klant moet zeggen dat ze beter af zijn zonder compensatie. Een klant die onder de getroffen regelingen recht heeft op compensatie krijgt die. Iets anders is dat verzekeraars hun klanten wel goed moeten informeren en geen onnodige overstapbelemmeringen moet opwerpen.

5. Bent u bereid verzekeraars te verzoeken om polishouders actief te informeren in de gevallen waarin het voordeliger is voor polishouders om over te stappen?

Ja, dat heb ik besproken met verzekeraars en zij hebben mij daarover in bijgevoegde brief aangegeven dat zij inderdaad actief willen communiceren over mogelijkheden tot aanpassing of omzetting van bestaande producten. Of het in concrete situaties wel in het belang van de klant is om van deze mogelijkheden gebruik te maken, is echter een adviesvraag die veelal op de weg van de verzekeringsadviseur ligt.

6. Vindt u het juist dat in één van de voorbeelden bij eventuele overstap hoge extra kosten in rekening worden gebracht bij overstap terwijl de polishouder al jarenlang hoge kosten heeft betaald?

Ik heb mij laten uitleggen dat er geen sprake is van extra kosten, maar van kosten die over de hele looptijd van het product worden verdeeld en die bij tussentijdse afkoop ineens in rekening worden gebracht in plaats van gespreid. De regelingen bevatten overigens afspraken over compensatie bij voortijdige beëindiging.

7. Bent u het met ons eens dat verzekeraars in zo’n geval geen extra overstapkosten meer in rekening zouden moeten brengen waarbij Achmea een positief voorbeeld is?

Ik vind inderdaad dat er geen sprake zou moeten zijn van extra overstapkosten of boetes. Maar dat is wat anders dan het in rekening brengen van kosten op het moment van afkoop die anders over de gehele looptijd in rekening gebracht zouden worden.

8. Wat vindt u van de recente uitspraak van het Kifid die in de uitzending wordt aangehaald?

Het is niet aan mij om een oordeel te geven over uitspraken van de Beroepscommissie van het Kifid.

9. Vindt u het wenselijk als mensen alsnog via een procedure hun recht gaan halen? Zo nee, is de Wabeke norm dan een goed instrument om tot een alternatieve oplossing te komen? 

Het staat een ieder vrij om via een procedure hun recht te gaan halen. Ik denk alleen dat dit voor veel mensen niet meer nodig is, gegeven de compensatie die nu overeengekomen is. Tegenover de kans op een gunstiger uitkomst bij het ingaan van een procedure staat het nadeel van een langere periode van onzekerheid.

10. Wordt de Wabeke norm tussentijds nog geëvalueerd?

De Wabekenorm dient als richtpunt in het civiele geschil tussen polishouders en verzekeraars en behoeft als zodanig geen evaluatie.

Kifid geeft hogere schadevergoeding
Het Kifid is de financiële geschillencommissie. Deze heeft op 14 oktober jl. in hoogste instantie een uitspraak gedaan waarin een klager, die door zijn tussenpersoon niet goed was voorgelicht over de kosten van beleggingsverzekeringen, in het gelijk is gesteld. De verzekeraar moet deze persoon binnen een maand maar liefst € 18.000,- van het totale schadebedrag van € 24.000,- uitkeren. Breukelaar wijst erop dat een dergelijke schadevergoeding veel aantrekkelijker is dan een compensatiebedrag op basis van de akkoorden. Want, behalve dat deze compensatie heel hoog is, krijgt de klager dat bedrag nu. En niet pas aan het eind van de looptijd zoals bij de compensatieregeling. Deze uitspraak schept een precedent voor andere woekerpolishouders die door hun tussenpersoon niet fatsoenlijk zijn ingelicht over de kosten van de beleggingsverzekering. De uitspraak vindt u hier. Saillant is dat deze uitspraak tot een veel hogere schadevergoeding leidt, dan hetgeen op basis van de Wabeke-norm (de financiële ombudsman bij het Kifid!) ooit mogelijk zal zijn!

Deze uitspraak vormt in ieder geval jurisprudentie voor klagers die onder vergelijkbare omstandigheden een woekerpolis hebben gekocht. Daarom is het voor mensen die ontevreden zijn over de compensatie zeker te overwegen om hun klacht ook voor te leggen aan het Kifid.